10 juni 2026
De beweging van zorg naar gezondheid vraagt meer dan een nieuw project of een extra overlegtafel. Ze vraagt dat gemeenten, zorg- en welzijnspartners, inwoners en financiers anders met elkaar samenwerken rond wonen, welzijn en zorg.
Dat grotere vraagstuk stond centraal tijdens een reflectiesessie met betrokken gemeenten uit de proeftuinen van Verder bouwen met de Alliantie Positieve Gezondheid Zuid-Holland Noord. De proeftuinen maken deel uit van het ZonMw-programma Leren transformeren. In dat programma wordt geleerd in de proeftuinen, tussen proeftuinen, in de Alliantie en in een landelijk leernetwerk.
Een veranderende rol voor gemeenten
Een belangrijk inzicht uit de reflectie is dat gemeenten niet meer uitsluitend optreden als financier of opdrachtgever. Zij zijn steeds vaker ook partner, verbinder en aanjager van samenwerking. Tegelijk zoeken zij naar een balans tussen systeemwereld en leefwereld: beleid, bekostiging en bestuurlijke kaders aan de ene kant, en de ervaringen van inwoners aan de andere kant.
De metafoor ‘schaken op meerdere borden’ vat die werkelijkheid treffend samen. Gemeenten schakelen tegelijk tussen bestuurlijke, ambtelijke, maatschappelijke en regionale agenda’s.
Zorgzame buurten ontstaan niet vanuit één partij
De regionale lijn kwam nadrukkelijk naar voren. Deelnemers benoemden de samenwerking tussen gemeenten en Zorg & Zekerheid, de inzet op community building, contactfunctionarissen voor inwonersinitiatieven en het belang van een regiobreed gesprek over zorgzame buurten.
Wat opvalt, is dat veel energie niet zit in het schrijven van nieuwe plannen, maar in het verbinden van bestaande initiatieven en het organiseren van gezamenlijke verantwoordelijkheid. Gemeenten experimenteren met inwonersparticipatie, brengen partners samen en zoeken naar manieren om domeinoverstijgend te werken.
Van losse projecten naar gezamenlijke beweging
Misschien wel de belangrijkste opbrengst van de sessie is dat het gesprek verschuift van afzonderlijke pilots naar een gezamenlijke beweging. De vraag wordt minder ‘Hoe voeren we dit project uit?’ en steeds vaker ‘Hoe doen we dit samen?’.
Deelnemers beschreven een bredere verschuiving: gemeenten, zorg- en welzijnspartners en financiers zoeken samen naar een nieuwe basis voor samenwerking. Dat vraagt tijd, vertrouwen en een omgeving waarin ook twijfel, wrijving en experimenten bespreekbaar zijn.
Vooruitkijken
Vooruitkijkend zien deelnemers een aantal gezamenlijke opgaven: de ambitie rond wonen, welzijn en zorg zichtbaarder maken, ruimte houden voor experimenteren met inwonersparticipatie, nieuwe colleges en raden meenemen in de beweging en regiobreed blijven leren.
De reflectiesessie leverde geen blauwdruk op. Wel maakte zij zichtbaar dat de transformatie richting zorgzame buurten en gezondheid alleen verder komt als gemeenten en partners blijven investeren in gezamenlijk leren, regionaal verbinden en samen verantwoordelijkheid nemen.