‘Gezondheid is ons grootste goed. En het is hoog tijd om het anders te gaan doen’. Met deze boodschap trapte gastheer en wethouder Gerben van Duin de bestuurdersbijeenkomst van de Alliantie op 21 mei 2025 af. Suzan van der Pas en Ellen Steekelenburg namen het stokje over en deelden meer over de impact van de Alliantie. Vervolgens gingen de bestuurders aan de slag met de reflectiehand.
21 mei 2025
De waarde van gezondheid
“We kijken nu te vaak naar de kosten van gezondheid, niet naar de waarde ervan.” Hij benadrukte dat gezondheid de fundering is van elke gemeenschap, en dat het systeem – inclusief de financieringsstructuren – dringend aan verandering toe zijn. Gezondheid is niet iets wat losstaat. Het raakt alle domeinen en fasen van het leven. Ter illustratie deelde hij de levensloop banner voor gezondheid en voorbeelden uit zijn eigen gemeenten, waar initiatieven gericht op brede gezondheid worden gestimuleerd. Zo wordt volop geïnvesteerd in het Sportpad waarin de domeinen sport, gezondheid, onderwijs en cultuur bij elkaar komen.
Wethouder Gerben van Duin in de gemeente Kaag en Braassem opende de bijeenkomst met een prikkelende en persoonlijke introductie. Met zijn vurige verhaal wakkerde hij het urgentiebesef opnieuw bij ons aan. Het moet anders. Want door onze huidige leefstijl en de personeelskrapte blijft de zorg niet langer houdbaar. Ook ontstaat een toenemende druk op de economie door ziekte en uitval. Volgens Gerben moet het niet alleen anders, het kan ook anders!
Van meten = weten naar samen leren
Lector Sociale Innovatie Hogeschool Leiden Suzan van der Pas en programmamanager GGD Hollands Midden Ellen van Steekelenburg namen ons vervolgens mee in de impact van de Alliantie tot nu toe. De werkgroep Impact Alliantie ‘meten=weten’ volgt op de vier niveaus – nano, micro, meso en macro – of we als Alliantie op koers liggen richting onze ambitie voor 2030. Deelnemers in de werkgroep zijn Hogeschool Leiden, LUMC Health campus, Reos, GGD Hollands Midden/Awpg Lumens, Rijn en Duin en Zorg en Zekerheid (Z&Z).
Suzan deelde op de vier niveaus een aantal resultaten. Op nano-niveau vertelde Suzan ons over de belangrijkste inzichten uit het 1e GGD burgerpanel onderzoek naar de ervaren brede blik op gezondheid. Zo is 83% van de panelleden is bekend met de ontwikkeling dan gezondheid steeds breder wordt gezien. Nog steeds 23% van het panel geeft aan in situatie deze brede blik te missen. Op micro-niveau vertelde Suzan over de 1e Ripple Effect Mapping. Met hulp van deze methode onderzocht de Hogeschool Leiden in retroperspectief de bedoelde en onbedoelde effecten van de deelname aan de Alliantie. Op meso-niveau is samen met Z&Z een enquête uitgevoerd onder de zorgaanbieders over de verspreiding van het gedachtegoed Positieve Gezondheid. Opvallend was de hoge bekendheid van het gedachtegoed onder zorgverleners, maar ook dat verspreiding van het gedachtegoed vergelijkbaar is met de omliggende regio’s.
De resultaten uit de werkgroep vormen een belangrijke basis om de koers van de Alliantie te evalueren en verder aan te scherpen. Ellen pakte het stokje over van Suzan en benadrukte dat om echt impact te maken het naast het meten ook belangrijk is om met elkaar te leren van deze resultaten en de activiteiten die we ondernemen vanuit de Alliantie. De bestuurders werden vervolgens zelf via een Mentimeter gevraagd wat zij willen leren. Thema’s die zijn genoemd: gedachtegoed overbrengen, bewustwording bevorderen, leren van praktijkvoorbeelden en werkbare elementen en waarom dingen wel of niet werken.
Leren transformeren
Daarna zoomde Ellen verder in op met en van elkaar leren. Vanuit ons project Verder Bouwen met de Alliantie zijn we aangesloten bij het landelijk leernetwerk: Leren Transformeren van zorg naar gezondheid.
Dit netwerk heeft als missie om inwoners, beroepskrachten, beleidsmakers, bestuurders, organisaties en samenwerkingsverbanden te ondersteunen in het leren transformeren naar een toekomstbestendig zorgsysteem. In zowel het netwerk als binnen Verder bouwen ligt het accent op samenwerken met inwoners en op breder en dieper leren. Dat doen we als Alliantie, maar ook met het landelijk leernetwerk én in proeftuinen in Leiden (focus op de Merenwijk), Katwijk en de HLT-gemeenten. Ellen deelde een aantal eerste lessen en inzichten uit de proeftuinen, de Alliantie en het landelijk leernetwerk:
- Samenwerken met inwoners kan op diverse manieren vorm krijgen, bijvoorbeeld door het opleiden of scholen van inwoners. Wees creatief en sluit aan bij wat er als is!Het gedachtegoed van Positieve Gezondheid is het nieuwe paradigma. Om hier te komen, willen we van innovatie naar transformatie, waarbij de Alliantie een belangrijke rol kan spelen.
- Je hebt governance nodig om tot governance te komen. Informele samenwerking wordt gezien als een belangrijke stap richting duurzame governance.
- Van het meten met KPI’s (Key Performance Indicators) naar het benutten van LPI’s (Learning Performance Indicators), waarmee het leren en ontwikkelen centraal komt te staan.
Reflecteren met vrijwilligers
Na het plenaire deel gingen de bestuurders in kleine groepjes aan de slag met de “reflectiehand”. Deze werkvorm helpt om stil te staan, richting te geven en te reflecteren op de Alliantie. Nadat de groepjes de reflectiehand met elkaar hadden besproken, wisselden we gezamenlijk onze reflecties en inzichten uit. Een inkijk in de reacties:
De duim
Een moment om trots te benoemen: wat doet de Alliantie goed en waar zit de kracht?
- ‘De Alliantie heeft een hoog plakgehalte’
- ‘Het is een beweging, de Alliantie is een grote golf onder de beweging’
- ‘Verbinden, motiveren, meerwaarde van verschillende invalshoeken van verschillende organisaties die bij de Alliantie zijn aangesloten.
- ‘Verbindingen blijven’
- ‘Organisaties bij elkaar brengen’
Wijsvinger
Richting en rol werden besproken: hoe zien partners hun bijdrage aan de gezamenlijke missie?
- ‘Verduurzamen van de ‘governance’ van de Alliantie
- ‘Er wordt nog teveel zijwaarts gekeken. Meer focus op jeugd en meer diversiteit in culturele achtergrond binnen de partners van de Alliantie’
- ‘Zo doorgaan, blijven inspireren’
Middelvinger
Kritische kanttekeningen en obstakels kwamen aan bod: wat belemmert de samenwerking of de voortgang?
- ‘Het regionale ontwikkelingen komen niet goed overeen met lokale’
- ‘Marktwerking en geldstromen in de zorg’
- ‘Hoe kunnen we elkaar nog beter versterken, en op welke manier kunnen we elkaar nog beter aanspreken om het commitment wat we met z’n allen dragen doordat we de pledge hebben ondertekend’
- ‘Kritisch op afspraken met samenwerkingspartners met geld’
- ‘Het kan te groot worden. Hoe houden we elkaar vast?’
- ‘Verbinders zijn voorwaardelijk om de continuïteit te garanderen’
- ‘Cultuurverschillen’
Ringvinger –
Hier stonden waarden en commitment centraal: waar staan partners echt voor?
- ‘Trouw aan het gedachtegoed’
- ‘Het gedachtegoed uitdragen en integreren in bedrijfsvoering en uitvoering waaronder community building.’
- ‘Gelijkwaardig zijn als partners’
- ‘Willen blijven leren’
Pink
Tot slot werd gekeken naar verbeterpunten en kansen voor verdere ontwikkeling.
- ‘Een ambassadeur voor de Alliantie’
- ‘Communicatie, we mogen nog meer podium pakken’
- ‘Breder betrekken van ondernemers en bewoners en jongeren en kinderen’
- ‘Inwoner een stem geven & nog meer inspireren’
- ‘Nog meer laten weten waar de Alliantie voor staat en zelf als organisatie het goede voorbeeld geven’
- ‘Nog meer zichtbaar worden in wat werkt’
Cinthya de Vaal en Lotte Coenen, de verbinders van de Alliantie, sloten af met hartelijk dank aan Gerben van Duin voor de gastvrijheid van de gemeente Kaag en Braassem, Ellen en Suzan voor hun leerzame bijdrage en de deelnemers voor hun actieve inbreng.
Alliantie Positieve Gezondheid Zuid-Holland Noord 